Đá tự nhiên, tổng hợp hay đá giả khác nhau thế nào? Dấu hiệu nhận biết qua bao thể và đặc điểm quang học, vì sao mắt thường dễ nhầm — và góc nhìn giám định, kiểm định khoa học.
Hiểu đúng 3 nhóm: emerald tự nhiên, tổng hợp, đá giả — và xử lý tẩm dầu (none/minor/moderate/significant). Cách giám định đúng.
Như mọi corundum, sapphire cần tách ba nhóm: (1) tự nhiên; (2) tổng hợp — vẫn là corundum thật nuôi lab, không phải "giả"; (3) mô phỏng/giả (thủy tinh, spinel xanh, tanzanite, iolite… không phải corundum). Riêng sapphire còn một chủ đề đặc thù quan trọng: xử lý khuếch tán (diffusion) — đưa nguyên tố tạo màu vào bề mặt đá, phải công bố và làm giảm giá trị so với sapphire tự nhiên không xử lý.
Trước khi nói "thật hay giả", phải tách ba nhóm khác nhau: (1) ruby tự nhiên (khai thác); (2) ruby tổng hợp — vẫn là corundum thật nuôi trong phòng lab, không phải "giả"; (3) đá mô phỏng/giả (thủy tinh, garnet, spinel… không phải corundum). Cách chắc chắn nhất để xác định là soi bao thể dưới kính hiển vi và đo chiết suất (RI ~1,76–1,77), tỉ trọng (SG ~4,0) tại phòng giám định. Phần lớn "mẹo tại nhà" lan truyền (thử nước, hơi thở, "thấy sao là thật") đều không đáng tin.
Cách chắc chắn nhất để biết một viên có phải thạch anh hồng thật hay không là đo chiết suất (RI ~1,544–1,553) và tỉ trọng (SG ~2,65) — hai hằng số này loại trừ gần như mọi hàng giả. Tại nhà, ba dấu hiệu đáng tin nhất là: tìm bọt khí (đặc trưng của thủy tinh), kiểm tra màu có tụ trong vết nứt (dấu hiệu nhuộm), và cảnh giác với hàng hồng đậm, trong vắt mà giá rẻ (thạch anh hồng tự nhiên thường hơi đục/mờ). Lưu ý: thạch anh hồng có bị làm giả — câu "ít bị làm giả" trên mạng là không chính xác.
Làm sao biết đá phong thủy thật hay giả? Dấu hiệu tự kiểm tại nhà và giới hạn của chúng, các đá hay bị làm giả, và khi nào cần kiểm định lab để chắc chắn.
